Triplex acies (łac. szyk potrójny) - szyk wojskowy stosowany przez legiony rzymskie. Nazwa pochodzi od potrójnego uszeregowania manipułów w legionie. Pierwsza linia nazywana była hastati - nazwa oryginalnie pochodzi od włóczni używanej do walki w zwarciu, zastąpionej później przez krótki miecz (Gladius), oraz ciężkie włócznie do rzucania, pilum. W każdym legionie było 10 takich manipułów, a każdy składał się ze 120 - 150 ludzi. W skład tego szyku wchodzili najmniej doświadczeni żołnierze. Drugą linię zajmowali principes, żołnierze bardziej doświadczeni od hastati. Trzecią, rozstrzygającą linię stanowili triarii, weterani wielu kampanii. Ci ostatni używani byli tylko w ostateczności, a powiedzenie rzymskie "Sprawa doszła do triari" (łac. Res ad triaros venit) oznaczało, że sytuacja stała się krytyczna. Ich manipuły, w przeciwnieństwie do manipułów hastati i principes liczyły po 60 ludzi. Istotną cechą triplex acies jest to, że manipuły oddzielone są od siebie przerwą o szerokości czoła manipułu z następnej linii. Miało to na celu zapewnienie dużej manewrowości przy jednoczesnym zachowaniu możliwości szybkiego tworzenia zwartej linii wojsk.
|
|
Decymacja – (łac. dziesiątkowanie) kara stosowana w armiach starożytnych oraz w niektórych wojskach nowożytnych państw autorytarnych polegająca na zabiciu (ścięciu lub rozstrzelaniu) co dziesiątego żołnierza ukaranego oddziału. W Imperium Rzymskim stosowano ją bardzo rzadko do pacyfikacji zbuntowanych legionów oraz w stosunku do oddziałów, które uciekły z pola walki lub porzuciły swe insygnia. Każdy z 10 żołnierzy ciągnął losy, życie tracił jeden niezależnie od rangi i zasług. Pozostałym przy życiu legionistom zamiast przydziałów pszenicy wydawano jęczmień i karano dodatkowo kwaterowaniem poza umocnionym obozem do czasu, aż zmazali swoje przewiny w walce. Ze względu na poważne osłabienie stanu osobowego stopniowo zaniechano stosowania decymacji. W czasach nowożytnych decymację stosowało dowództwo bolszewickie w czasie wojny domowej, m.in. w stosunku do oddziałów odmawiających walki przeciwko powstaniu w Kronsztadzie.
|
|
Akselbant (niem. Achsel – "ramię", Band – "taśma"), sznur galowy – ozdobny pleciony sznur naramienny, będący częścią stroju, głównie wojskowego. Noszone przy mundurze galowym jako odznaka początkowo członków straży przybocznej i świty (najwcześniej spotykane we Francji – od XVII wieku), następnie używane przez generałów, oficerów sztabu generalnego, adiutantów i żandarmerię. Z czasem pojawiły się we wszystkich armiach europejskich. Od XVIII wieku stosowane w Polsce przez regimenty dragonów, a następnie pułki gwardii. Wojsko Polskie stosuje akselbanty w stroju galowym generałów i oficerów. Mają zróżnicowane kolory, noszone są na prawym ramieniu łącznie z plecionym naramiennikiem. Metalowe zakończenie sznurów jest pozostałością dawniej przymocowywanego do nich kawałka ołowiu, który spełniał rolę ołówka.
|
|
|
|
|
|